اسمارت بون ها در موهو برای روان‌ سازی انیمیشن، انیمیت کردن روان و طبیعی حرکات، یکی از چالش‌های اصلی انیماتورهای دوبعدی است. در نرم‌افزار Moho (Anime Studio سابق)، اسمارت‌بون (Smart Bone) قابلیتی قدرتمند است که امکان کنترل پیچیده‌تر انحناها و حالت‌های کاراکتر را به سادگی فراهم می‌کند. به گفته وب‌سایت رسمی موهو، «اسمارت‌بون‌ها روشی انقلابی برای هدایت دقیق رفتار کاراکترها هستند؛ مفصل‌ها بدون هیچ اعوجاجی خم می‌شوند و می‌توان از اسمارت‌بون‌ها به‌عنوان دسته‌های کنترلی برای انیمیت حالت‌های چهره، چرخش سر و حتی کل بدن استفاده کرد». در ادامه به‌تفصیل در مورد عملکرد، ساخت، مزایا و نکات حرفه‌ای استفاده از اسمارت‌بون‌ها در موهو بحث خواهیم کرد.

اهمیت روان‌سازی انیمیشن در موهو و معرفی اسمارت‌بون‌ها

یک انیمیشن نرم و روان علاوه‌بر جذابیت بیشتر بصری، به طبیعی‌تر جلوه دادن حرکات کاراکتر منجر می‌شود. در موهو، سیستم اسکلت (Bone) با مجموعه‌ای از استخوان‌ها (Bone) حرکت اعضای کاراکتر را تعریف می‌کند. اما در پیچ و خم‌های تند یا حالت‌های خاص، انحناهای ساده استخوان ممکن است باعث اعوجاج یا شکل‌گیری نامناسب هندسه (مثل فشرده شدن نقاط) شود. اسمارت‌بون دقیقاً برای رفع این مشکل طراحی شده است. بر اساس مستندات موهو، اسمارت‌بون «امکان کنترل بیشتری روی شکل‌ها در حین خم شدن با استخوان‌ها فراهم می‌کند». به عبارت دیگر، اسمارت‌بون اجازه می‌دهد در هنگام چرخش یک استخوان، اصلاحات از پیش‌تعریف‌شده‌ای روی شکل‌ها و لایه‌های مرتبط اعمال شده و انیمیشن خروجی نرم و طبیعی شود.

استفاده از اسکلت اسکلتی (استخوان‌بندی) در موهو پایه انیمیت کاراکتر را تشکیل می‌دهد. اسمارت‌بون‌ها در این سیستم به شما امکان می‌دهند تا در جهات دلخواه اصلاحات مورد نیاز را تعریف کنید، به‌گونه‌ای که هنگام انیمیت مفصل‌ها هیچ فشردگی یا کشیدگی ناخواسته‌ای در لایه‌های فرزند ایجاد نشود. موهو با ادغام قابلیت‌هایی نظیر IK، فیزیک، مش، کرورر و اسمارت‌بون‌ها یک ابزار قدرتمند و سریع برای انیمیشن دوبعدی در اختیار انیماتورها قرار می‌دهد.

نحوه عملکرد اسمارت‌بون‌ها و تفاوت با بون‌های معمولی

در حالت عادی، هر استخوان موهو در حین چرخش یا حرکت، نقاط وابسته‌ی لایه‌ها را جابجا می‌کند. در مواردی که زاویه‌ی چرخش بزرگ باشد، نواحی متصل ممکن است دچار فشردگی (squeezing) یا کشیدگی بیش از حد شوند. به بیان نویسنده‌ی راهنمای موهو: «اگر استخوان را بیش از حد خم کنید، منطقه‌ی نزدیک خمیدگی بدشکل می‌شود زیرا مستطیل (یا شکل متصل) در وسط فشرده می‌شود». در روش‌های قدیمی (مانند آلترافیسم معمول)، برای رفع این اعوجاج، مجبور بودیم به‌طور دستی نقاط اضافی یا متغیرهایی را اضافه کنیم تا شکل را اصلاح کنیم. اما اسمارت‌بون‌ها رویکرد متفاوتی دارند. با استفاده از اسمارت‌بون، چرخش استخوان به یک اکشن (Action) از پیش تعریف شده مرتبط می‌شود که شکل را اصلاح می‌کند. بنابراین هرگاه شما آن استخوان را انیمیت کنید، همه تغییرات اصلاحی خودکار اعمال می‌شود.

بر اساس راهنمای رسمی موهو، اسمارت‌بون‌ها می‌توانند کنترل جنبه‌های متعددی از صحنه را بر عهده بگیرند. مثلاً برای لایه‌های وکتور فرزند استخوان، می‌توانند حرکت نقاط، انحنا، ضخامت خط و رنگ‌های پر و خط را کنترل کنند. همچنین در لایه‌های هر نوع (شامل تصویر، گروه یا لایه استخوان) می‌توانند جابجایی لایه، مقیاس، چرخش، شیفت و شفافیت را تنظیم کنند. به‌عنوان مثال، می‌توانید یک استخوان کنترلی برای چرخش سر ایجاد کنید و در اکشن مرتبط، لایه‌ی چشم یا گوش را طوری تغییر دهید که هنگام چرخش سر کل تصویر هماهنگ باقی بماند، بدون آنکه نیاز به جابه‌جایی دستی هر فریم باشد.

به طور خلاصه، تفاوت اصلی اسمارت‌بون با بون‌های معمولی در این است که اسمارت‌بون‌ها به عنوان دکمه‌های کنترلی علاوه بر حرکت استخوان‌ها، امکان تعریف رفتارهای اصلاحی (مربع‌های فرم) را فراهم می‌کنند. روش عملکرد اسمارت‌بون این است که یک چرخش استخوان را به یک اکشن پیوند می‌دهد و اصلاح لازم را روی اشیا مربوطه اعمال می‌نماید. این کار باعث می‌شود نیاز به کلیدگذاری‌های دستی برای اصلاح فرم‌ها به حداقل برسد و حرکت‌های انیمیشن به‌طور خودکار طبیعی و روان شوند.

مراحل ساخت اسمارت بون ها در موهو

برای ایجاد یک اسمارت‌بون در موهو، ابتدا باید یک استخوان کنترلی (مثلاً یک استخوان اضافی یا یکی از استخوان‌های موجود) را تعریف کنید و سپس یک اکشن برای اصلاحات مورد نظر بسازید. مراحل کلی به قرار زیر است:

1. تعریف استخوان کنترلی: در تب Layer یک لایه‌ی استخوان (Bone Layer) بسازید و استخوان مورد نظر را با ابزار Add Bone ایجاد کنید. این استخوان قرار است محور اسمارت‌بون شما باشد. معمولاً نام آن را «SmartBone» یا نام توصیفی دیگری می‌گذارند.
2. پیاده‌سازی اکشن اسمارت‌بون: به پنجره Actions رفته و یک Action جدید ایجاد کنید. در پنجره‌ی اکشن، وضعیتی بسازید که حالت اصلاح‌شده‌ی کاراکتر را نشان می‌دهد. مثلاً اگر اسمارت‌بون برای خم کردن بازوست، حالت «بازو خم شده» را با نقاط و منحنی‌های وکتور اصلاح‌شده ترسیم نمایید.
3. ارتباط دادن اکشن به استخوان: پس از خلق Action، در کنترل اسکلت، استخوان کنترلی را انتخاب کرده و گزینه‌ی Add Smart Bone Action را انتخاب کنید. در پنجره باز شده، اکشن جدیدتان را به آن استخوان اختصاص دهید. بدین ترتیب هرگاه استخوان را می‌چرخانید، اکشن مربوطه به‌طور نسبی اعمال می‌شود.
4. تنظیم و آزمون: اکنون استخوان کنترلی (اسمارت‌بون) را با ابزار Select Bone یا Transform Bone بچرخانید. خواهید دید که در هنگام چرخش، نقاط و خطوط مرتبط در لایه‌های وکتور یا محل اتصال لایه‌ها نیز حرکت یا تغییر می‌کند بدون ایجاد اعوجاج ناخواسته. در صورت نیاز، به لایه اکشن بازگردید و نقاط را تنظیم کنید تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

شکل بالا نمونه‌ای از یک کاراکتر با اسکلت استخوانی سبز را نشان می‌دهد که در آن استخوان‌های سبز حرکات بخش‌های مختلف (مثلاً سر یا بازوها) را کنترل می‌کنند. در ساخت اسمارت‌بون، شما می‌توانید با چرخاندن استخوان مشخص‌شده، اصلاحات از پیش‌تعریف‌شده‌ در نماهای مختلف کاراکتر را فعال کنید تا حرکت پایانی روان شود. مراحل کار همان‌طور که توضیح داده شد، شامل ایجاد Action اصلاحی، افزودن آن به استخوان به‌عنوان اسمارت‌بون و آزمایش نتایج است.

نکته: در طی ساخت اسمارت‌بون‌ها، توجه داشته باشید که هر اکشن اسمارت‌بون با یک کلید معین روی استخوان در ارتباط است. بنابراین برای جلوگیری از تداخل، نباید بیش از دو اکشن برای هر استخوان تعریف کنید. همچنین مطمئن شوید لایه‌های وکتور یا گروه‌هایی که تغییر می‌دهید در همان لایه استخوانی قرار دارند تا تأثیر اعمال شود.

مزایا و کاربردهای عملی اسمارت‌بون در پروژه‌های واقعی

استفاده از اسمارت‌بون‌ها در پروژه‌های انیمیشن واقعی چندین مزیت کلیدی دارد:

• حفظ کیفیت فرم‌ها: با تعریف اصلاحات مکانیکِ خطوط و نقاط، حتی در زوایای خمیدگی شدید، اجزای کاراکتر شکل خود را حفظ می‌کنند و از مدل خارج نمی‌شوند. مثلاً هنگام تبدیل بازو یا گردن، صورت یا لباس به‌درستی منعطف می‌شوند و از ترک‌خوردگی جلوه‌ی بدنه جلوگیری می‌شود.
• افزایش سرعت انیمیت: پس از راه‌اندازی اسمارت‌بون، ساخت حرکت‌های تکراری سریع‌تر می‌شود. انیماتور دیگر نیاز ندارد فریم به فریم اصلاح هندسی انجام دهد؛ تنها استخوان کنترلی را می‌چرخاند و باقی اصلاحات اتوماتیک اعمال می‌شوند.
• کنترل بیشتر روی پرسپکتیو و حالت‌ها: اسمارت‌بون‌ها به‌عنوان اهرم‌های کنترلی (Control Levers) عمل می‌کنند. برای مثال در یک سرگردان، با یک اسمارت‌بون می‌توان تعویض تصویر (Switch Layer) برای چشم‌ها یا حالت‌های چهره را به‌سادگی انجام داد. همچنین تکنیک‌های پیشرفته‌ای وجود دارد (مانند Bone Switch یا Vitruvian Bones) که در کنار اسمارت‌بون‌ها تصویری سه‌بعدی از کاراکتر ایجاد می‌کند.

از منابع رسمی موهو مشخص است که بسته‌های محتوایی حرفه‌ای این نرم‌افزار از اسمارت‌بون‌ها برای رگ‌دهی دقیق کاراکترها بهره می‌برند: «این شخصیت‌ها قادر به حرکات بسیار دقیق و ظریف هستند و برای انیمیشن‌هایی با کیفیت کاملاً حرفه‌ای طراحی شده‌اند». به‌عنوان مثال، در پروژه‌های سریالی یا تبلیغاتی می‌توان از اسمارت‌بون برای نمایش گرداندن چهره کاراکتر در حالات مختلف یا نشان دادن بُعدهای متفاوت استفاده کرد. کاربرد دیگر، انیمیشن‌سازی اجزای متحرک محیط (مثل پرده‌های حرکت‌کننده یا ماشین‌آلات) است که با یک استخوان کنترل، کل حرکت پویایی تنظیم می‌شود.

نکات حرفه‌ای برای استفاده بهینه از اسمارت بون ها در موهو

برای به‌دست‌آوردن بهترین نتیجه از اسمارت‌بون‌ها در موهو، به این نکات توجه کنید:

• نام‌گذاری واضح: استخوان‌های کنترلی را نام مناسب (مثلاً HeadTurn_SM یا ArmBend_SM) بگذارید تا در انیمیت و مدیریت اکشن‌ها سردرگم نشوید.
• حداقل‌سازی تغییرات: تنها ویژگی‌هایی را در اکشن اسمارت‌بون اصلاح کنید که به اصلاح فرمت نیاز دارند. حذف تأثیرات غیرضروری، باعث سرعت بیشتر انیمیت می‌شود.
• آزمایش در زوایا: بعد از ساخت اسمارت‌بون، کنترل کنید که در تمام زوایای کلیدی (مثلاً هر ۱۰ درجه) ظاهر درست باشد. گاهی ممکن است نیاز به افزودن کلید مجزا در اکشن برای یک زاویه خاص باشد.
• استفاده‌ی همزمان از ویژگی‌های دیگر: اسمارت‌بون‌ها را می‌توانید با امکانات دیگری نظیر پیستون‌های کنترل (Target Bones)، محدودیت زاویه (Angle Constraint) یا متغیرهای فیزیکی (Dynamics) ترکیب کنید. برای مثال با افزودن یک Target Bone روی چشم به همراه اسمارت‌بون چرخش سر، کنترل دقیق نگاه را داشته باشید.
• سازماندهی لایه‌ها: عموماً بهتر است تمام اسمارت‌بون‌ها را در یک لایه استخوانی (Bone Layer) واحد قرار دهید تا هم دسترسی ساده باشد و هم عملکرد روان. همچنین می‌توانید لایه‌های Switch و Smart Mesh را برای حالات خاص آماده کنید و توسط اسمارت‌بون‌ها کنترل‌شان کنید.
• ریگ‌سازی ترتیبی: اگر چند اسمارت‌بون به هم وابسته‌اند (مثل همزمان دست و آرنج)، ترتیب انیمیت‌کردن را رعایت کرده و در صورت تداخل، مقادیر اکشن‌ها را تنظیم نمایید. بخش پشتیبانی موهو توصیه می‌کند که هنگام درهم‌آمیختگی اکشن‌ها، از تکنیک‌های لایه‌بندی شکل (Shape Layer Ordering) بهره ببرید تا فضای کار منظم بماند.

توجه به این نکات باعث می‌شود ساخت اسکلت و اسمارت‌بون شما سبک و منظم باقی بماند و همچنین در انیمیشن نهایی باگ یا حرکت غیرمنتظره‌ای نداشته باشید.

نتیجه‌گیری درباره اسمارت بون ها در موهو

اسمارت‌بون‌ها در موهو تجربه‌ی جدیدی از کنترل دقیق انیمیشن ارائه می‌دهند. این قابلیت نه‌تنها مشکلات عمده‌ای مانند اعوجاج‌های ناخواسته را حل کرده، بلکه آزادی عمل بیشتری به انیماتورها برای خلق حرکت‌های نرم و پویا می‌دهد. با پیشرفت نسخه‌های جدید موهو (مثل موهو ۱۴ و بالاتر)، ابزارهای مرتبط (همچون Vitruvian Bones برای پویایی سه‌بعدی، Curvers برای خم‌پذیری بهینه خطوط، و بهبودهای گرافیکی) نیز تکامل یافته‌اند؛ اما نقش اسمارت‌بون‌ها همچنان اساسی باقی خواهد ماند. امروزه شرکت‌های تولید انیمیشن حرفه‌ای و بسته‌های محتوایی آموزشی موهو به‌طور گسترده از اسمارت‌بون‌ها استفاده می‌کنند و آن‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر از روند ساخت کاراکتر می‌دانند. به‌طور خلاصه، اسمارت‌بون‌های موهو با پیوند یک استخوان کنترل‌گر به اکشن‌های اصلاحی، نه‌تنها روند رگینگ را ساده و سریع می‌کنند، بلکه انیمیشن‌های حاصل را نرم‌تر و طبیعی‌تر جلوه می‌دهند. انتظار می‌رود در آینده با رونمایی از امکانات جدید و ادغام بیشتر اسمارت‌بون‌ها با ابزارهای خلاقانه، جلوه‌های دینامیک و پیچیده‌تری در انیمیشن دوبعدی پدید آید.

آموزش موهو (Moho) را با ایلرن اسکول به سطحی حرفه‌ای و کاربردی بیاموزید! دوره‌های جامع و پروژه‌ محور ما شما را از مبتدی تا پیشرفته همراهی می‌کند. با یادگیری اصول و تکنیک‌های پیشرفته، خلاقیت خود را در طراحی دو‌بعدی و انیمیشن به اوج برسانید. همین حالا به دنیای حرفه‌ای موهو وارد شوید!